Câu hỏi :
Ngày 13/6/2013, thuyền cá của chồng tôi ra khơi đánh bắt rồi gặp nạn, gia đình không có tin tức gì từ đó đến nay. Tôi ở vậy một mình nuôi hai con nhỏ. Vừa qua, mẹ chồng tôi sang nhà tôi và yêu cầu chia tài sản của chồng tôi. Tôi rất bất ngờ và không biết pháp luật quy định như thế nào về trường hợp của tôi?
Trả lời :
Theo quy định tại Điểm c Khoản 1 Điều 71 Bộ luật Dân sự 2015 thì người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố một người là đã chết trong trường hợp bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Cũng tại Điều 72 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, khi quyết định của Tòa án tuyên bố một người là đã chết có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của người đó được giải quyết như đối với người đã chết.
Theo quy định tại Điều 65 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì thời điểm hôn nhân của anh chị chấm dứt được xác định theo ngày chết được ghi trong bản án, quyết định của Tòa án.
Quan hệ tài sản của người bị Tòa án tuyên bố là đã chết được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của người đó được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.
Do đó, trước tiên chị có thể đề nghị Tòa án có thẩm quyền tuyên bố chồng chị đã chết. Khi Tòa án tuyên bố chồng chị là đã chết thì theo quy định tại Khoản 1 Điều 66 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, chị có quyền quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp chồng chị để lại di chúc trong đó có chỉ định người khác quản lý hoặc những người thừa kế thỏa thuận người quản lý.
Nếu gia đình nhà nội chị yêu cầu chia di sản của chồng chị thì sẽ xảy ra các trường hợp sau:
+ Trường hợp khi chồng chị còn sống, vợ chồng anh chị không có thỏa thuận về chế độ tài sản, thì tài sản chung của vợ chồng chị sẽ được chia đôi. Di sản của chồng chị sẽ được xác định là 1/2 giá trị khối tài sản chung của vợ chồng chị.
+ Trường hợp khi chồng chị còn sống, vợ chồng anh chị có thỏa thuận về chế độ tài sản và thỏa thuận đó hợp pháp thì di sản của chồng chị được xác định gồm những tài sản được chia theo thỏa thuận.
+ Trường hợp khi chồng chị còn sống, vợ chồng anh chị có thỏa thuận về chế độ tài sản và thỏa thuận đó vô hiệu một phần thì phần thỏa thuận về tài sản không bị vô hiệu sẽ được chia theo thỏa thuận, phần tài sản theo thỏa thuận bị vô hiệu thì sẽ áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định để chia tài sản của vợ chồng. Như vậy, trong trường hợp này di sản của chồng bạn được xác định gồm tài sản chia theo thỏa thuận và tài sản chia theo luật định.
+ Trường hợp thỏa thuận về chế độ tài sản vô hiệu toàn bộ thì sẽ áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định để chia tài sản của vợ chồng. Trường hợp này, di sản của chồng bạn sẽ được xác định là những tài sản được chia theo luật định.
Sau khi xác định được phần di sản của chồng chị để lại mới thực hiện được việc chia thừa kế. Theo đó sẽ xảy ra các trường hợp sau:
– Trường hợp chồng chị trước khi gặp nạn mất tích đã có di chúc hợp pháp thì phần di sản của anh sẽ được chia theo di chúc.
– Trường hợp chồng chị trước khi gặp nạn mất tích đã có di chúc nhưng chỉ một phần di chúc hợp pháp thì: (1) Phần di chúc hợp pháp sẽ được chia theo di chúc; và (2) Phần di chúc không hợp pháp sẽ được chia theo pháp luật.
– Trường hợp chồng chị không có di chúc để lại thì toàn bộ di sản của anh sẽ được chia theo pháp luật.
