Phân biệt tội tham ô tài sản và tội nhận hối lộ

Hành vi chuyển dịch bất hợp pháp tài sản có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, có trường hợp người phạm tội tự chuyển dịch tài sản như: thủ quỹ tự lấy tiền trong két, thủ kho tự lấy tài sản trong kho đem bán… Cũng có trường hợp việc chuyển dịch lại do người khác thực hiện theo lệnh của người phạm tội như: giám đốc lệnh cho thủ quỹ đưa tiền cho mình; kế toán lập phiếu thu, phiếu chi, chuyển khoản theo lệnh của người phạm tội. Thời điểm hoàn thành của việc chuyển dịch tài sản là sau khi người phạm tội đã chiếm hữu, sử dụng được tài sản đó.

+ Hậu quả

Đối với tội tham ô tài sản, thiệt hại trước hết là thiệt hại về tài sản, ngoài ra còn có những thiệt hại khác phi vật chất. Hậu quả của tội tham ô tài sản, xét về phương diện các yếu tố cấu thành tội phạm thì không phải là dấu hiệu bắt buộc.

Đối với tội tham ô tài sản, nhà làm luật quy định chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu tài sản bị chiếm đoạt chưa đến 2.000.000 đồng thì hành vi tham ô tài sản phải thuộc một trong hai trường hợp sau mới cấu thành tội phạm :

– Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm;

– Đã bị kết án về một trong các tội tham nhũng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Người phạm tội sử dụng quyền hạn được giao như là một phương tiện phạm tội để thực hiện việc nhận hối lộ.

Hành vi khách quan của tội phạm được thực hiện bởi 2 loại hành vi:

– Hành vi nhận tiền, của hối lộ dưới bất kỳ hình thức nào, trực tiếp hoặc qua trung gian (1).

– Làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm của mình vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa (2).

Trong 2 loại hành vi khách quan này thì hành vi (1) có thể thực hiện trước hành vi (2), tức là nhận của hối lộ rồi làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa. Nhưng hành vi (2) cũng có thể thực hiện trước hành vi (1) – tức là làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa rồi sau đó nhận của hối lộ.

Nếu người có chức vụ quyền hạn làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa rồi sau đó nhận của hối lộ thì phải thỏa mãn điều kiện là có sự thỏa thuận trước mới cấu thành tội nhận hối lộ.

Nếu người phạm tội làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm của mình vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa mà cấu thành một tội độc lập thì ngoài tội nhận hối lộ họ còn bị truy tố thêm tội đã cấu thành.

+ Hậu quả

Hậu quả của hành vi nhận hối lộ vừa là dấu hiệu bắt buộc, vừa không phải là dấu hiệu bắt buộc.

Là dấu hiệu bắt buộc trong trường hợp người nhận hối lộ chưa đến 2.000.000 đồng và có các điều kiện: đã bị xử lý kỷ luật về hành vi nhận hối lộ hoặc đã bị kết án về các tội phạm tham nhũng mà chưa được xóa án.

Nếu nhận hối lộ từ 2.000.000 đồng trở lên thì hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc.