Sự kiện bất ngờ, gây thiệt hại trong trường hợp có sự kiện bất ngờ là việc một người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó. Sự kiện bất ngờ là một trong những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự.
Gây thiệt hại trong trường hợp sự kiện bất ngờ có những đặc điểm rất giống với một tội phạm cụ thể về mặt khách quan như có hành vi và có gây thiệt hại cho nhà nước, cá nhân, tổ chức nào đó. Cũng có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả. Điểm khác biệt quan trọng nhất và cũng là do đặc điểm này mà một người gây thiệt hại trong trường hợp sự kiện bất ngờ không phải là tội phạm và không phải chịu trách nhiệm hình sự đó là người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong sự bất ngờ không có lỗi (không cố ý và cũng không vô ý). Bởi lẽ họ không có tự do để lựa chọn cách xử sự (hành vi) của mình.
Để được coi là gây thiệt hại trong trường hợp sự kiện bất ngờ và sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự phải thỏa mãn các điều kiện rất chặt chẽ: Theo khả năng và hoàn cảnh cụ thể người đó không thấy trước vì họ không thể thấy trước được hậu quả xảy ra; người đó không có nghĩa vụ (không buộc) phải thấy trước.
Ví dụ: A đang lái xe trên đường cao tốc, bất ngờ từ trong bụi cây có người lao đầu vào xe của A chết. Trường hợp này A có hành vi gây ra thiệt hại (cái chết của nạn nhân) nhưng rõ ràng A không thể thấy trước được sẽ có một người lao đầu vào xe của mình và do đó, A không buộc phải thấy trước điều đó. A không có lỗi (không cố ý và cũng không vô ý). A không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi gây thiệt hại này.
Để xác định không thể thấy trước cần đặt vụ việc trong điều kiện hoàn cảnh cụ thể, nhân thân của từng người cụ thể. Ví dụ: trong đêm tối thì người bình thường có thể thấy trước nhưng đối với người bị cận thị nặng thì họ lại không thể thấy trước.
Để xác định không buộc phải thấy trước phải dựa vào nghĩa vụ buộc phải thấy trước của những người cụ thể và trong điều kiện, hoàn cảnh cụ thể. Nghĩa vụ phải thấy trước, có thể là nghĩa vụ của bất kỳ công dân nào. Ví dụ: khi ném vật cứng từ tầng cao của một ngôi nhà thì bất kỳ ai cũng phải quan sát. Nghĩa vụ buộc phải thấy trước còn thể hiện trong các quy tắc hành chính, quy tắc nghề nghiệp ở dưới dạng văn bản như điều lệ, nội quy, quy chế, văn bản pháp luật.
Luật hình sự Việt Nam thừa nhận nguyên tắc trách nhiệm hình sự trên cơ sở lỗi. Người gây thiệt hại trong trường hợp sự kiện bất ngờ được cho là không có lỗi nên họ không phải chịu trách nhiệm hình sự. Bởi lẽ, lỗi xuất phát từ tự do lựa chọn cách xử sự của con người. Nhưng người gây thiệt hại trong trường hợp sự kiện bất ngờ do có sự kiện bất ngờ nên họ không có tự do khi lựa chọn hành vi hay nói cách khác họ không được lựa chọn hành vi nên họ không có lỗi.
Sự kiện bất ngờ rất giống với lỗi vô ý do cẩu thả ở chỗ, khi thực hiện hành vi cả hai trường hợp đều không thấy trước hậu quả. Nhưng trong lỗi vô ý do cẩu thả, người phạm tội có thể biết và buộc phải biết hậu quả xảy ra, còn trong trường hợp gây thiệt hại trong sự kiện bất ngờ, người này không thể biết và không buộc phải biết hậu quả xảy ra.
Trên đây là tư vấn của luật sư về vấn đề Thế nào là sự kiện bất ngờ theo quy định của BLHS ? Nếu bạn có vướng mắc, hãy nhấc máy và gọi 0904902429 hoặc 0913597479 để trao đổi trực tiếp với luật sư tư vấn hình sự.
