Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự : bao gồm những gì ?

Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự là các tình tiết làm tăng mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, là căn cứ để tăng nặng trách nhiệm hình sự của người phạm tội (trong phạm vi một khung hình phạt) so với các trường hợp phạm tội tương tự khác nhưng không có tình tiết tăng nặng đó. Trong Luật hình sự Việt Nam, các tình tiết tăng nặng đã được quy định cụ thể tại Khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự. Vậy, đó là những tình tiết nào?

Phạm tội có tổ chức

Phạm tội có tổ chức là một dạng đồng phạm có tính nguy hiểm cao. Phạm tội có tổ chức thể hiện ở việc có cấu kết chặt chẽ giữa những người đồng phạm, có quan hệ phục tùng, có sự phân công nhiệm vụ, vai trò của những người đồng phạm. Phạm tội có tổ chức được Bộ luật hình sự quy định là tình tiết tăng nặng định khung phổ biến hơn là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.

Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp

Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp có thể là phạm tội nhiều lần, phạm nhiều tội và đặc trưng quan trọng nhất của phạm tội có tính chất chuyên nghiệp là lấy việc phạm tội làm nguồn vật chất để sinh sống duy nhất. Lưu ý, khi áp dụng phạm tính chất chuyên nghiệp thì không áp dụng tình tiết phạm tội nhiều lần nữa.

Lợi dụng chức vụ quyền hạn để phạm tội

Là trường hợp người phạm tội sử dụng chức vụ quyền hạn của mình để phạm tội.

Phạm tội có tính chất côn đồ (áp dụng đối với các tội có tính chất bạo lực)

Là trường hợp người phạm tội thể hiện sự coi thường pháp luật, coi thường tính mạng sức khỏe của người khác, phạm tội không cần lý do hoặc lý do rất đơn giản. Ví dụ: va chạm, mẫu thuẫn nhỏ nhặt trong cuộc sống mà tước bỏ tính mạng người khác

Phạm tội vì động cơ đê hèn

Thể hiện việc phạm tội xuất phát từ sự ích kỷ, bội bạc, phản trắc không chỉ vi phạm pháp luật mà còn là sự vi phạm đạo đức. Ví dụ: Giết người yêu đang mang thai để trốn tránh trách nhiệm, giết chồng (vợ) để tự do lấy vợ (chồng) người khác, giết chủ nợ để trốn nợ.

Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng

Là việc người phạm tội gặp khó khăn, trở ngại nhưng vẫn khắc phục, bất chấp trở ngại để phạm tội. Ví dụ: gây thương thương tích cho nạn nhân được người khác ngăn chặn nhưng vẫn xông vào tận bệnh viện để truy sát tước bỏ tính mạng nạn nhân.

Phạm tội từ 2 lần trở lên

Được hiểu là phạm một tội (được quy định trong cùng một điều hay cùng một khung hình phạt) từ hai lần trở lên mỗi lần phạm tội đó đủ yếu tố cấu thành 1 tội phạm và mỗi lần phạm tội đó chưa bị đưa ra xét xử và chưa có bản án kết tội. Có tài liệu định nghĩa: phạm tội nhiều lần là phạm một tội từ 2 lần trở lên, mỗi lần đó không cách nhau bằng một bản án.

Tái phạm, tái phạm nguy hiểm

Tái phạm là trường hợp đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý hoặc thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do vô ý.

Tái phạm nguy hiểm bao gồm các trường hợp sau:

– Đã bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý.

– Đã tái phạm, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý.

Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai, người đủ 70 tuổi trở lên

Đối tượng mà tội phạm tác động đến là con người có dấu hiệu đặc biệt như dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai, người đủ 16 tuổi trở lên

Phạm tội đối với người ở trong tình trạng không thể tự vệ được, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng, người bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc người lệ thuộc mình về mặt vật chất, tinh thần, công tác hoặc các mặt khác.

Người không thế tự vệ được là người đang gặp khó khăn trong việc bảo vệ bản thân như người bị ốm đau, say rượu, tai nạn xe cộ; người khuyết tật nặng là người bị mất các chức năng của bộ phận cơ thể và là đối tượng cần được xã hội giúp đỡ và bảo vệ đặc biệt. Người lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần, công tác hoặc các mặt khác là những người có mối quan hệ lệ thuộc về vật chất với người phạm tội như chủ nợ với con nợ, lệ thuộc vào tính thần như thầy giáo với học sinh, chức sắc tôn giáo với các tín đồ, lệ thuộc về công tác như thủ trưởng với nhân viên. Người phạm tội đã lợi dụng mối quan hệ này để phạm tội

Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc những khó khăn đặc biệt khác của xã hội để phạm tội

Đây là trường hợp người phạm tội lợi dụng xã hội trong trạng thái bất thường để thực hiện hành vi phạm tội

Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, tàn ác để phạm tội

Thủ đoạn là cách thức thực hiện tội phạm. Thủ đoạn tính vi, xảo quyệt, tàn ác là cách thức thực hiện tội phạm khiến người khác không thể ngờ được, mất cảnh giác để phạm tội hoặc phạm tội một cách tàn ác

Dùng thủ đoạn, phương tiện có khả năng gây nguy hại cho nhiều người để phạm tội

Là trường hợp người phạm tội sử dụng cách thức phạm tội, công cụ phương tiện có tính nguy hiểm cao có thể gây nguy hại lớn cho nhiều người như dùng chất độc thả vào nguồn nước, thuốc chuột để bỏ nồi nước phở, dùng chất độc, chất cháy, chất nổ.

Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội

Tác động vào ý thức của người dưới 18 tuổi làm hình thành ý định phạm tội trong đầu họ hay củng cố quyết tâm phạm tội của họ

Có hành động xảo quyệt hoặc hung hãn nhằm trốn tránh hoặc che giấu tội phạm

Người phạm tội sau khi thực hiện hành vi phạm tội có hành động khiến người khác không nghĩ đến để che giấu tội phạm của mình. Ví dụ: phạm tội xong đi phẫu thuật thẩm mỹ để trốn tránh, dùng bạo lực đe dọa, khống chế người khác để trốn tránh hay tẩu thoát.

Lưu ý: Theo quy định tại Khoản 2 Điều 52, các tình tiết đã được Bộ luật Hình sự quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung hình phạt thì không được coi là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.

Trên đây là tư vấn của luật sư về vấn đề Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự : bao gồm những gì ? Nếu bạn có vướng mắc, hãy nhấc máy và gọi 0904902429 hoặc 0913597479 để trao đổi trực tiếp với luật sư tư vấn hình sự.