Tội trộm cắp, cướp giật bị chuyển hóa thành tội cướp tài sản khi nào ?

Nhiều trường hợp hành vi phạm tội diễn ra theo một chiều hướng khác so với hành vi ban đầu. Do đó, đã hình thành nên trường hợp về chuyển hóa tội phạm hay là chuyển hóa về tội danh. Tội trộm cắp tài sản bị chuyển hóa thành tội cướp tài sản mà mọi người thường gọi là “đầu trộm đuôi cướp” hay “đầu giật đuôi cướp” là trường hợp tội cướp giật tài sản bị chuyển hóa thành tội cướp tài sản.

1. Chuyển hóa tội phạm là gì ?

Hiện nay, cũng không có định nghĩa cụ thể thế nào là chuyển hoá tội phạm. Tuy nhiên, trong quá trình xét xử thực tiễn của Toà án vấn đề chuyển hoá tội phạm có xảy ra và được hướng dẫn trong một số trường hợp. Căn cứ vào các trường hợp chuyển hoá tội phạm, có thể đưa ra định nghĩa như sau: “Khi một người thực hiện hành vi phạm tội thỏa mãn đầy đủ tất cả các yếu tố cấu thành tội phạm và được quy định trong Bộ luật Hình sự thì sẽ cấu thành tội đó.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội, có những hành vi đáp ứng cấu thành tội phạm của nhiều tội khác nhau. Trong đó, hành vi sau có mức độ nguy hiểm cao hơn so với hành vi ban đầu. Do đó, nếu xác định tội danh dựa trên hành vi ban đầu sẽ khiến cho tội phạm và hình phạt không tương thích với hành vi phạm tội”.

Vấn đề chuyển hoá tội phạm không được quy định trong luật mà được hướng dẫn trong quá trình xét xử. Tại Thông tư liên tịch số 02/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BTP quy định về trường hợp hành hung để tẩu thoát khiến tội trộm cắp chuyển hoá thành tội cướp tài sản (mặc dù văn bản này hướng dẫn Bộ luật Hình sự 1999 nhưng vẫn có giá trị tham khảo vì bản chất tội phạm vẫn giữ nguyên).

Vấn đề chuyển hóa tội phạm trên thực tế thường diễn ra đối với loại tội xâm phạm sở hữu như tội “Trộm cắp tài sản” chuyển hóa thành tội “Cướp tài sản” (trong khoa học luật hình sự gọi trường hợp này là đầu trộm đuôi cướp); từ “Trộm cắp tài sản” chuyển hóa thành “Cưỡng đoạt tài sản”; “Cướp giật tài sản, công nhiên chiếm đoạt tài sản” chuyển hoá thành tội “Cướp tài sản”, cũng có trường hợp “Trộm cắp tài sản” chuyển hóa thành tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”…

2. Chuyển hóa tội phạm trong một số trường hợp

Tội trộm tài sản chuyển hóa thành tội cướp tài sản

Người đang thực hiện hành vi phạm tội “Trộm cắp tài sản” (lén lút đối với chủ tài sản) nhưng chưa lấy được tài sản (tài sản chưa thoát ly khỏi sự quản lý của chủ tài sản) thì bị phát hiện (hoặc chưa bị phát hiện) đã có hành vi dùng vũ lực đối với nạn nhân nhằm lấy cho bằng được tài sản và tẩu thoát.

Ví dụ: A lợi dụng đêm trăng sáng mất điện đã lẻn vào nhà của B để trộm cắp tài sản, trong quá trình lẻn vào nhà B, A quan sát thấy B đang nằm ngủ bên cạnh chiếc xe máy SH. A liền đi đến sử dụng vam phá khóa và dắt chiếc xe đi ra cửa. B nghe tiếng động nên tỉnh dậy hô hoán A liền đấm, đạp vào mặt B làm B ngã lăn ra đất bất tỉnh. Sau đó, A dắt chiếc xe máy đi ra khỏi cổng và tẩu thoát.

Xem thêm : Tội cướp tài sản theo Điều 168 Bộ luật Hình sự

Tội trộm cắp tài sản chuyển hóa thành tội cưỡng đoạt tài sản

Người phạm tội thực hiện hành vi trộm cắp tài sản, sau đó có hành vi đe dọa vũ lực hoặc uy hiếp tinh thần nạn nhân để nạn nhân giao tài sản.

Ví dụ: Trần Xuân C, Nguyễn Mậu L và Phạm Vương T đang thực hiện hành vi trộm cắp gà chọi của ông P thì bị cháu Trần Thanh D phát hiện, P đã có lời nói đe dọa đối với cháu D rồi cùng đồng bọn chiếm đoạt ba con gà chọi có tổng trị giá 5.000.000đ. Hành vi của các bị cáo chuyển hóa từ tội “Trộm cắp tài sản” sang tội “Cưỡng đoạt tài sản”.

Xem thêm : Tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự

Tội trộm cắp tài sản chuyển hóa thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Người phạm tội đang thực hiện hành vi trộm cắp tài sản, sau đó có hành vi gian dối đối với chủ tài sản để chiếm đoạt tài sản.

Ví dụ: Lợi dụng sở hở trong lúc chị B đang tắm, A đi thẳng vào nhà dắt chiếc xe máy của chị B đang dựng ở gầm cầu thang đi ra ngoài. Khi ra đến cổng thì gặp anh H là chồng chị B đi làm về. A đã nói với H là chị B nhờ đi mua đồ về nhậu. H tưởng thật nên không nói gì. A dắt xe ra cổng và tẩu thoát sau đó ra tiệm cầm đồ bán được 10.000.000 đồng.

Xem thêm : Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản chuyển hóa thành tội cướp tài sản

Người phạm tội ban đầu dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản, sau đó có hành vi dùng vũ lực đối với nạn nhân để chiếm đoạt tài sản.

Ví dụ: Vì muốn có tiền tiêu xài, H đã nảy sinh ý định chiếm đoạt chiếc xe đạp của Q. Lúc đầu, H hỏi mượn xe máy Wave (trị giá 18.000.000 đồng) để đi thăm người ốm, Q tin tưởng nên giao xe cho H. Sau đó, H mang xe ra chợ để bán nhưng không được nên đã mang về nhà. Hai ngày sau, Q đến nhà H đòi xe, H liền rút dao găm dấu trong người đe doạ sẽ giết Q nếu Q không bỏ tay ra, do quá sợ hãi nên Q bỏ tay ra khỏi xe, sau đó H nhảy lên xe phóng đi.

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản chuyển hóa thành tội cưỡng đoạt tài sản

Người phạm tội ban đầu dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản nhưng sau đó có hành vi đe dọa vũ lực, uy hiếp tinh thần nạn nhân để nạn nhân giao tài sản.

Ví dụ: T, H dùng thủ đoạn gian dối đánh tráo cáp lô đề lừa anh N chiếm đoạt tài sản nhưng bị anh N phát hiện nên kiên quyết không trả thưởng. Do không lấy được tiền của N, các bị cáo đã đến nhà anh N yêu cầu đòi tiền và uy hiếp tình thần, bắt anh N viết giấy vay nợ. Vì lo sợ đến sức khỏe, tính mạng của mình và vợ con nên anh N đã đưa cho T, H 10.000.000đ. Hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của T và H đã chuyển hóa thành hành vi cưỡng đoạt tài sản.

Tội cướp giật tài sản chuyển hóa thành tội cướp tài sản

Người phạm tội đang thực hiện hành vi cướp giật tài sản thì bị phát hiện (bị phát hiện tại thời điểm thực hiện hành vi chứ không phải một khoản thời gian sau) và người phạm tội đã dùng vũ lực tấn công nạn nhân (có thể cả người khác) nhằm mục đích lấy, giữ, chiếm đoạt bằng được tài sản.

Ví dụ: A lợi dụng tình hình dịch bệnh Covid-19 đi xe máy trên đường xem có ai sở hở thì giật điện thoại và túi xách. Khi đến đoạn đường N, A quan sát thấy thị Ng đang đi xe máy một mình có đeo túi xách, A liền tiếp cận sau đó giật túi xách của chị Ng và bỏ chạy thì bị chị Ng giằng co giữ lại. Sau đó, bị cáo đã có hành vi dùng dao dí vào cổ khống chế chị Ng để cố lấy cho bằng được tài sản và tẩu thoát.

Như vậy, trong các trường hợp chuyển hóa tội phạm, diễn biến của hành vi phạm tội thường xảy ra như sau:

+ Người phạm tội thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản khi chưa lấy được tài sản đã có hành vi dùng vũ lực đối với nạn nhân nhằm mục đích lấy tài sản và tẩu thoát;

+ Người phạm tội đang thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản thì bị phát hiện, sau đó dùng vũ lực đối với nạn nhân để lấy cho bằng được tài sản và tẩu thoát;

+ Người phạm tội đã chiếm đoạt được tài sản thì bị phát hiện, sau đó dùng vũ lực để giữ cho bằng được tài sản đã chiếm đoạt;

+ Người phạm tội đã chiếm đoạt được tài sản thì bị phát hiện, sau đó dùng vũ lực để tẩu thoát nhưng vẫn cố giữ cho bằng được tài sản.

Có thể thấy, trong các trường hợp thì người phạm tội đều có hành vi dùng vũ lực đối với nạn nhân để chiếm đoạt cho bằng được tài sản.

Trên đây là tư vấn của luật sư về vấn đề Tội trộm cắp, cướp giật bị chuyển hóa thành tội cướp tài sản khi nào. Nếu bạn có vướng mắc, hãy nhấc máy và gọi 0904 902 429 hoặc 0913 597 479 để trao đổi trực tiếp với luật sư tư vấn hình sự.