Chiếm đoạt tàu bay, tàu thủy là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng các thủ đoạn khác nhằm chiếm đoạt tàu bay hoặc tàu thủy. Vậy, người phạm tội bị xử lý như thế nào ?
MỤC LỤC
1. Tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thủy, những dấu hiệu cơ bản
a. Chủ thể của tội phạm
Chủ thể của tội phạm là những người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật định. Người từ đủ 14 tuổi trở lên đều có thể trở thành chủ thể của tội phạm này, không phân biệt trường hợp quy định tại khoản nào của điều luật.
b. Khách thể của tội phạm
Tội chiếm đoạt máy bay, tàu thủy xâm phạm vào nhiều quan hệ xã hội nhưng trước hết là sự an toàn của ngành hàng không, hàng hải, sau đó là tính mạng, sức khỏe của con người cũng như xâm phạm vào quyền sở hữu về tài sản.
c. Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan.
Người phạm tội có thể thực hiện một trong các hành vi sau:
– Dùng vũ lực
Dùng vũ lực là hành vi (hành động) mà người phạm tội đã thực hiện, tác động vào cơ thể của con người như: đấm, đá, bóp cổ, trói, bắn, đâm, chém… Có thể nói một cách khái quát là hành vi dùng sức mạnh vật chất nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ. Hành vi dùng vũ lực có thể làm cho nạn nhân bị thương tích, bị tổn hại đến sức khoẻ hoặc bị chết, nhưng cũng có thể chưa gây ra thương tích đáng kể.
Đối với những vụ chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ có nhiều người cùng tham gia (đồng phạm), không nhất thiết tất cả những người tham gia đều phải dùng vũ lực, mà chỉ cần một hoặc một số người dùng vũ lực, còn những người khác có thể không dùng vũ lực hoặc chỉ đe doạ dùng vũ lực, nhưng tất cả những người cùng tham gia đều bị coi là dùng vũ lực.
– Đe doạ dùng vũ lực
Hành vi đe doạ dùng vũ lực bao gồm cả đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc và không ngay tức khắc.
Đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc là hành vi dùng lời nói hoặc hành động nhằm đe doạ người bị đe dạo nếu không giao tàu bay, tàu thuỷ thì vũ lực sẽ được thực hiện ngay. Ví dụ: dí dao vào cổ, dí súng vào bụng yêu cầu người điều khiển tàu bay, tàu thuỷ giao ngay tàu bay, tầu thuỷ nếu không sẽ bị đâm, bị bắn ngay lập tức.
Đe doạ dùng vũ lực là chưa dùng vũ lực, nếu người phạm tội vừa đe doạ, vừa dùng vũ lực, mặc dù việc dùng vũ lực không mạnh mẽ bằng vũ lực mà người phạm tội đe doạ, nhưng vẫn bị coi là đã dùng vũ lực.
Đe doạ sẽ dùng vũ lực không ngay tức khắc là hành vi có thể được thực hiện bằng cử chỉ, hành động hoặc bằng lời nói, nhưng dù được thực hiện bằng hình thức nào thì việc dùng vũ lực cũng không xảy ra ngay tức khắc.
Tuy nhiên, việc phân biệt hành vi đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc với hành vi đe doạ dùng vũ lực không ngay tức khắc chỉ có ý nghĩa khi cần phân biệt giữa tội cướp tài sản với tội cưỡng đoạt tài sản, còn đối với tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ thì việc phân biệt hai hình thức đe doạ dùng vũ lực như trên là không cần thiết.
– Dùng các thủ đoạn khác
Ngoài hành vi dùng vũ lực và đe doạ dùng vũ lực người phạm tội còn dùng các thủ đoạn khác nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ như: lén lút, gian dối, công nhiên, lạm dụng tín nhiệm, lợi dụng chức vụ, quyền hạn …
Hậu quả
Hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm này, điều này được thể hiện ngay trong điều văn của điều luật “nhằm chiếm đoạt”, tức là người phạm tội chỉ cần thực hiện hành vi khách quan là tội phạm đã hoàn thành. Tội phạm này cũng tương tự như đối với tội cướp tài sản, nhưng lại bao gồm cả hành vi khách quan của các tội chiếm đoạt có cấu thành vật chất như tội trộm cắp, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm, công nhiên chiếm đoạt… Đây cũng là đặc điểm riêng mà đối với các tội phạm khác không có. Nếu là tội trộm cắp tài sản thì người phạm tội phải chiếm đoạt được tài sản thì tội phạm mới hoàn thành, nhưng nếu có hành vi lén lút nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ thì chỉ cần người phạm tội đã thực hiện hành vi lén lút là tội phạm đã hoàn thành.
Nếu hậu quả đã xảy ra thì người phạm tội sẽ bị áp dụng hình phạt nặng hơn người phạm tội chưa gây hậu quả (chưa chiếm đoạt được tàu bay, tàu thuỷ)
Nếu người phạm tội dùng vũ lực mà gây chết người thì ngoài tội chiếm đoạt máy bay, tàu thuỷ, người phạm tội còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người.
d. Mặt chủ quan của tội phạm
Người phạm tội không chỉ cố ý thực hiện hành vi phạm tội mà còn phải có mục đích chiếm đoạt tài sản thì mới là tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ. Như vậy, ý thức chiếm đoạt của người phạm tội phải có trước khi thực hiện hành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác. Tuy nhiên, đối với tội phạm này, nếu có hành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác nhưng vì động cơ và mục đích khác chứ chưa nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ, nhưng sau khi thực hiện hành vi mới có ý định chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ thì người phạm tội vẫn phạm tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ.
Nếu việc chiếm đoạt tàu bay, tàu thủy nhằm mục đích chống chính quyền nhân dân thì tùy từng trường hợp có thể truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội phạm tương ứng được quy định tại chương Các tội xâm phạm an ninh quốc gia.
2. Tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thủy, bị xử lý như thế nào ?
Theo quy định tại Điều 282 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, cụ thể :
“Điều 282. Tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thủy
1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác nhằm chiếm đoạt tàu bay hoặc tàu thủy, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
a) Có tổ chức;
b) Sử dụng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
d) Chiếm đoạt tài sản từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
đ) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân:
a) Làm chết người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 31% trở lên;
d) Chiếm đoạt tài sản 500.000.000 đồng trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.”
Trên đây là tư vấn của luật sư về vấn đề Tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thủy theo Điều 282 BLHS. Nếu bạn có vướng mắc, hãy nhấc máy và gọi 0904902429 hoặc 0913597479 để trao đổi trực tiếp với luật sư tư vấn hình sự.
