Cấp dưỡng là gì ? Ai có nghĩa vụ cấp dưỡng ?

Hầu hết các tranh chấp căng thẳng liên quan đến nghĩa vụ cấp dưỡng cho con đều có nguyên nhân là do pháp luật chưa có quy định thật chi tiết, phù hợp với một số trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, cũng không loại trừ nguyên nhân do các bên tranh chấp chưa hiểu đúng quy định của pháp luật, không quan tâm đúng mức nhu cầu tình cảm, lợi ích thực sự của người được cấp dưỡng, dẫn đến tranh chấp kéo dài. Vậy, Cấp dưỡng là gì ? Ai có nghĩa vụ cấp dưỡng ?

1. Cấp dưỡng là gì ?

Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.

2. Ai có nghĩa vụ cấp dưỡng ?

a. Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa cha, mẹ và con

– Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con.

– Con đã thành niên không sống chung với cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha, mẹ trong trường hợp cha, mẹ không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

– Khi hai vợ chồng ly hôn, ngoài việc chấm dứt quan hệ vợ chồng thì còn giải quyết việc chia tài sản, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con cái. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

b. Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa anh, chị, em với nhau

– Trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có khả năng lao động và không có tài sản để cấp dưỡng cho con thì anh, chị đã thành niên không sống chung với em có nghĩa vụ cấp dưỡng cho em chưa thành niên không có tài sản để tự nuôi mình hoặc em đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình;

– Em đã thành niên không sống chung với anh, chị có nghĩa vụ cấp dưỡng cho anh, chị không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

c. Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu

– Ông bà nội, ông bà ngoại không sống chung với cháu có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cháu trong trường hợp cháu chưa thành niên hoặc cháu đã thành niên không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình và không có người cấp dưỡng..

– Cháu đã thành niên không sống chung với ông bà nội, ông bà ngoại có nghĩa vụ cấp dưỡng cho ông bà nội, ông bà ngoại trong trường hợp ông bà không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình và không có người khác cấp dưỡng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.

d. Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột

– Cô, dì, chú, cậu, bác ruột không sống chung với cháu ruột có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cháu trong trường hợp cháu chưa thành niên hoặc cháu đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình mà không có người khác cấp dưỡng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.

– Cháu đã thành niên không sống chung với cô, dì, chú, cậu, bác ruột có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cô, dì, chú, cậu, bác ruột trong trường hợp người cần được cấp dưỡng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình mà không có người khác cấp dưỡng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình Luật Hôn nhân và gia đình.

e. Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng

– Khi ly hôn nếu bên khó khăn, túng thiếu có yêu cầu cấp dưỡng mà có lý do chính đáng thì bên kia có nghĩa vụ cấp dưỡng theo khả năng của mình.

Nghĩa vụ cấp dưỡng không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác và không thể chuyển giao cho người khác.

3. Mức cấp dưỡng được xác định dựa trên căn cứ nào ?

Theo quy định tại Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu tòa án giải quyết.

4. Phương thức cấp dưỡng ?

Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc cấp dưỡng một lần. Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

5. Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn chấm dứt khi nào ?

Điều 118 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định các trường hợp chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng, cụ thể như sau :

Điều 118. Chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng

Nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

1. Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình;

2. Người được cấp dưỡng được nhận làm con nuôi;

3. Người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng người được cấp dưỡng;

4. Người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết;

5. Bên được cấp dưỡng sau khi ly hôn đã kết hôn;

6. Trường hợp khác theo quy định của luật.

Như vậy, trừ trường hợp con đã đủ 18 tuổi nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình, còn các trường hợp khác, khi người được cấp dưỡng đã đủ 18 tuổi thì nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ chấm dứt.

Bởi người đủ 18 tuổi là người thành niên, đã có năng lực trách nhiệm dân sự đầy đủ, có thể tự mình tham gia xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự và tự chịu trách nhiệm về hành vi do mình thực hiện. Như vậy, những người này hoàn toàn có khả năng lao động để tự nuôi sống bản thân mà không cần đến tiền cấp dưỡng từ người khác.

6. Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng cho con, bị xử lý thế nào ?

Cấp dưỡng là một nghĩa vụ bắt buộc và không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác. Do đó, tùy thuộc vào mức độ, hành vi trốn tránh cấp dưỡng cho con có thể bị xử phạt hành chính hoặc nghiêm trọng hơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

• Về xử phạt hành chính

Điều 57 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống bạo lực gia đình quy định về vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng, cấp dưỡng :

1. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a) Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng sau khi ly hôn; từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa anh, chị, em với nhau, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu theo quy định của pháp luật;

b) Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, nuôi dưỡng cha, mẹ; nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc con sau khi ly hôn theo quy định của pháp luật.

2. Biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc thực hiện nghĩa vụ đóng góp, nuôi dưỡng theo quy định đối với các hành vi quy định tại khoản 1 Điều này.

• Về truy cứu trách nhiệm hình sự

Điều 186 BLHS năm 2015 quy định “Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng”.

Người nào có nghĩa vụ cấp dưỡng và có khả năng thực tế để thực hiện việc cấp dưỡng đối với người mà mình có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quyết định của Tòa án mà từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, làm cho người được cấp dưỡng lâm tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

7. Có được yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng cho con sau ly hôn không ?

– Mức cấp dưỡng sẽ do hai bên thỏa thuận dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng cũng như nhu cầu thiết yếu của người con. Chỉ khi không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án và Tòa án sẽ ấn định mức cấp dưỡng cụ thể.

– Như vậy, sau khi ly hôn, nếu không đồng ý với mức cấp dưỡng ban đầu thì vợ chồng có thể thỏa thuận thay đổi mức cấp dưỡng. Nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án (Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người có trách nhiệm cấp dưỡng cư trú, làm việc) giải quyết.

– Do nhu cầu thiết yếu của con ngày càng cao, giá cả sinh hoạt cũng tăng nhanh… khiến mức cấp dưỡng trước đó không còn phù hợp nữa thì người trực tiếp nuôi con có thể yêu cầu tăng mức cấp dưỡng cho con.

– Khi tình hình kinh tế, thu nhập… giảm sút hoặc gặp khó khăn do dịch bệnh, do sức khỏe yếu, bệnh tật… nên không còn đủ điều kiện để cấp dưỡng theo mức đã thỏa thuận như trước nữa thì người có nghĩa vụ cấp dưỡng có thể yêu cầu giảm mức cấp dưỡng cho con.

Xem thêm : Thủ tục yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng cho con: Cần giấy tờ gì ? Nộp ở đâu ?

8. Có được tạm ngừng nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn không ?

Mức cấp dưỡng phụ thuộc vào chi phí sinh hoạt của con và khả năng tài chính của người thực hiện việc cấp dưỡng. Đối với trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế và không có khả năng cấp dưỡng thì có thể thỏa thuận với bên được cấp dưỡng để tạm ngừng cấp dưỡng, trường hợp không thỏa thuận được thì yêu cầu tòa giải quyết.

Trên đây là tư vấn của luật sư về vấn đề Cấp dưỡng là gì ? Ai có nghĩa vụ cấp dưỡng ? Nếu bạn có vướng mắc về thủ tục ly hôn – tranh chấp tài sản – giành quyền nuôi con, hãy nhấc máy và gọi 0904 902 429 hoặc 0913 597 479 để trao đổi trực tiếp với luật sư tư vấn.