Sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán là hành vi biết được thông tin liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng đó mà sử dụng thông tin này để mua bán chứng khoán hoặc tiết lộ, cung cấp thông tin này hoặc tư vấn cho người khác mua bán chứng khoán trên cơ sở thông tin này.
MỤC LỤC
1. Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán, những dấu hiệu cơ bản
a. Chủ thể của tội phạm
Đối với người phạm tội
Chủ thể của tội phạm này không phải là chủ thể đặc biệt, bất cứ ai đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực hành vi là chủ thể của tội phạm này.
Tuy nhiên, chủ thể của tội phạm này phải là những người tham gia vào hoạt động chứng khoán, thường là người làm việc trong các công ty chứng khoán mới có thể thực hiện hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán, còn những người khác có thể bằng nhiều thủ đoạn để biết được thông tin liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố.
Đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Cũng như đối với các tội phạm khác mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự, pháp nhân thương mại phải là pháp nhân có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận được chia cho các thành viên. Pháp nhân thương mại bao gồm: doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác. Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt pháp nhân thương mại được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện: được thành lập theo quy định của Bộ luật Dân sự, luật khác có liên quan; có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 của Bộ luật Dân sự 2015; có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình; nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập.
b. Khách thể của tội phạm
Khách thể của tội phạm này là xâm phạm đến hoạt động chứng khoán, mà cụ thể là xâm phạm đến thông tin nội bộ của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố.
Đối tượng tác động của tội phạm này chính là thông tin nội bộ về chứng khoán.
Thông tin nội bộ là thông tin liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng đó.
Công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong ba loại hình sau: công ty đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công chúng; công ty có cổ phiếu được niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán hoặc trung tâm giao dịch chứng khoán; công ty có cổ phiếu được ít nhất một trăm nhà đầu tư sở hữu, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và có vốn điều lệ đã góp từ 10 tỷ đồng Việt Nam trở lên.
Quỹ đại chúng là quỹ đầu tư chứng khoán thực hiện chào bán chứng chỉ quỹ ra công chúng.
Thông tin nội bộ là sự thật về các kế hoạch hoặc tài chính của một công ty chưa được tiết lộ cho các cổ đông và điều đó có thể mang lại lợi thế cho những người sở hữu nó. Đặc điểm của thông tin nội bộ là chỉ có một số người trong công biết như: thành viên hội đồng quản trị, thành viên ban kiểm soát, giám đốc hoặc tổng giám đốc, phó giám đốc hoặc phó tổng giám đốc của công ty đại chúng; thành viên ban đại diện quỹ đại chúng; cổ đông lớn của công ty đại chúng, quỹ đại chúng; người kiểm toán báo cáo tài chính của công ty đại chúng, …
c. Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan
Người phạm tội có thể thực hiện một hoặc các hành vi như: sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán hoặc tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ cho người khác hoặc tư vấn cho người khác mua bán chứng khoán trên cơ sở thông tin nội bộ của công ty mình.
Sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán là việc phân tích, tổng hợp các dữ liệu, tài liệu đã biết để mua hoặc bán chứng khoán nhằm thu lời.
Tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ cho người khác mua bán chứng khoán là hành vi nói, giới thiệu, cho người khác ghi chép, sao chụp… các thông tin nội bộ hoặc không thực hiện các quy định về quản lý, bảo quản cất giữ… tài liệu về thông tin nội bộ để người khác biết các nội dung về thông tin nội bộ.
Tư vấn cho người khác mua bán chứng khoán là việc dùng lời nói khuyên bảo, thuyết phục người khác để họ mua bán chứng khoán.
Mua bán chứng khoán là hành vi giao dịch bằng lệnh giao dịch chứng khoán gồm: lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá mở cửa (ATO); lệnh giới hạn (LO); lệnh thị trường trên sàn HSX (MP); lệnh thị trường trên sàn HNX; lệnh điều kiện (lệnh chờ); lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá đóng cửa (ATC); lệnh khớp lệnh sau giờ (PLO).
Hậu quả
Có thể nói, hậu quả của tội phạm này vừa là dấu hiệu bắt buộc, vừa không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm.
Là dấu hiệu bắt buộc nếu chưa thu lợi bất chính từ 300.000.000 đồng, thì phải gây ra thiệt hại cho nhà đầu tư từ 500.000.000 đồng thì hành vi mới cấu thành tội phạm.
Không phải là dấu hiệu bắt buộc nếu người phạm tội đã thu lợi bất chính từ 300.000.000 đồng, mặc dù chưa gây ra hậu quả cho nhà đầu tư, thì vẫn cấu thành tội phạm.
Nếu hành vi của người phạm tội chưa cấu thành tội phạm thì có thể chỉ bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính.
Ngoài hành vi và hậu quả thì nhà làm luật còn quy định các dấu hiệu khách quan khác, mà nếu thiếu nó thì vẫn chưa cấu thành tội phạm như: thông tin nội bộ và phải có việc mua bán chứng khoán.
Nếu các thông tin nội bộ không liên quan đến hoạt động chứng khoán như: biên chế của công ty, lý lịch của cán bộ trong công ty… cũng là những thông tin được giữ bí mật, nhưng các thông tin này không liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng của công ty, thì không thuộc trường hợp điều chỉnh của tội phạm này, mà tùy trường hợp người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý làm lộ bí mật Nhà nước, chiếm đoạt, mua bán hoặc tiêu hủy vật hoặc tài liệu bí mật Nhà nước quy định tại Điều 337 Bộ luật Hình sự hoặc tội cố ý làm lộ bí mật công tác; tội chiếm đoạt, mua bán hoặc tiêu hủy tài liệu bí mật công tác quy định tại Điều 361 Bộ luật Hình sự.
d. Mặt chủ quan của tội phạm
Lỗi của người phạm tội là do cố ý.
Mục đích là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm này. Thông thường, người phạm tội chủ yếu nhằm mục đích kiếm được lợi nhuận. Chính vì vậy, nhà làm luật quy định tình tiết thu lợi bất chính là dấu hiệu định tội. Tuy nhiên, ngoài thu lợi bất chính, người phạm tội còn có mục đích khác, nên nhà làm luật quy định tình tiết “hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư” là dấu hiệu định tội, nếu người phạm tội chưa thu lợi bất chính.
Người phạm tội có thể vì động cơ khác nhau như: vì nể nang, vì mối quan hệ lệ thuộc, nhưng chủ yếu là vì động cơ vụ lợi.
Xem thêm : Tội thao túng thị trường chứng khoán theo Điều 211 Bộ luật Hình sự
2. Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán, bị xử lý như thế nào ?
Theo quy định tại Điều 210 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, cụ thể :
“Điều 210. Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán
1. Người nào biết được thông tin liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng đó mà sử dụng thông tin này để mua bán chứng khoán hoặc tiết lộ, cung cấp thông tin này hoặc tư vấn cho người khác mua bán chứng khoán trên cơ sở thông tin này, thu lợi bất chính từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
c) Gây thiệt hại cho nhà đầu tư 1.500.000.000 đồng trở lên;
d) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;
c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.”
Trên đây là tư vấn của luật sư về vấn đề Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán. Nếu bạn có vướng mắc, hãy nhấc máy và gọi 0904902429 hoặc 0913597479 để trao đổi trực tiếp với luật sư tư vấn hình sự.
